Thuế thu nhập cá nhân bước sang năm 2026 với thay đổi lớn nhất trong gần hai thập kỷ: Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 ngày 10/12/2025, chính thức thay thế Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007. Không chỉ nâng mức giảm trừ gia cảnh, luật mới còn rút gọn biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống còn 5 bậc — một thay đổi mà bất kỳ người lao động, kế toán tiền lương hay kế toán thuế nào cũng cần nắm rõ để tính đúng số thuế phải nộp.

Cùng ACA tổng hợp những điểm mới nhất về thuế thu nhập cá nhân năm 2026, cách tính cụ thể kèm ví dụ, và những mốc thời gian doanh nghiệp cần lưu ý khi áp dụng.

Thuế thu nhập cá nhân là gì?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là khoản thuế cá nhân phải nộp vào ngân sách nhà nước khi có thu nhập chịu thuế theo quy định — phổ biến nhất là thu nhập từ tiền lương, tiền công, nhưng cũng bao gồm thu nhập từ kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, trúng thưởng, bản quyền, thừa kế… Mỗi loại thu nhập có cách xác định thuế suất và cách tính riêng, trong đó thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú là nhóm chịu ảnh hưởng rõ nhất từ đợt sửa luật lần này.

Vì sao 2026 là năm thay đổi lớn nhất của thuế TNCN

Có hai văn bản pháp lý cần phân biệt rõ về thời điểm áp dụng, vì đây là điểm nhiều người dễ nhầm lẫn nhất:

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, riêng một số quy định liên quan đến tiền lương và thu nhập từ kinh doanh được áp dụng sớm hơn, từ 01/01/2026. Song song đó, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh được áp dụng ngay từ kỳ tính thuế năm 2026, tức từ ngày 01/01/2026. Nói cách khác, người lao động đã được hưởng mức giảm trừ gia cảnh mới và biểu thuế 5 bậc ngay từ đầu năm 2026, dù luật chính thức có hiệu lực toàn diện muộn hơn vào giữa năm.

Mức giảm trừ gia cảnh mới nhất 2026

Theo khoản 2 Điều 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 như sau:

 

Đối tượng	Mức giảm trừ trước đây	Mức giảm trừ 2026
Bản thân người nộp thuế	11 triệu đồng/tháng	15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm)
Mỗi người phụ thuộc	4,4 triệu đồng/tháng	6,2 triệu đồng/tháng

Mức tăng này có nghĩa là một người lao động không có người phụ thuộc chỉ bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế khi thu nhập sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc vượt 15,5 triệu đồng/tháng — cao hơn đáng kể so với ngưỡng 11 triệu trước đây.

Biểu thuế lũy tiến từng phần: 5 bậc thay cho 7 bậc cũ

Đây là thay đổi mang tính cấu trúc, được quy định chi tiết tại Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên. So với biểu thuế 7 bậc cũ tại Thông tư 111/2013/TT-BTC, biểu mới không chỉ giảm số bậc mà còn nới rộng khoảng cách thu nhập giữa các bậc và hạ thuế suất ở bậc 2, bậc 3:

 

Bậc	Thu nhập tính thuế/tháng	Thuế suất
1	Đến 10 triệu đồng	5%
2	Trên 10 – 30 triệu đồng	10%
3	Trên 30 – 60 triệu đồng	20%
4	Trên 60 – 100 triệu đồng	30%
5	Trên 100 triệu đồng	35%

Thu nhập tính thuế ở đây là thu nhập sau khi đã trừ giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm bắt buộc và các khoản miễn thuế khác. Với người có thu nhập tính thuế dưới 10 triệu đồng/tháng, số thuế phải nộp giảm mạnh so với trước — nhiều trường hợp mức thuế chỉ còn bằng một phần ba so với biểu thuế cũ.

Cách tính thuế thu nhập cá nhân theo biểu thuế mới

Nguyên tắc tính thuế lũy tiến từng phần không đổi: phần thu nhập nằm trong bậc nào chỉ chịu thuế suất của bậc đó, không phải toàn bộ thu nhập bị áp thuế suất của bậc cao nhất. Công thức tổng quát:

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất từng bậc, cộng dồn qua các bậc.

Ví dụ, một người lao động có thu nhập tính thuế 25 triệu đồng/tháng (sau khi đã trừ giảm trừ gia cảnh, bảo hiểm) sẽ tính thuế qua hai bậc: 10 triệu đầu tiên chịu thuế suất 5%, tương đương 500.000 đồng; 15 triệu còn lại rơi vào bậc 2, chịu thuế suất 10%, tương đương 1.500.000 đồng. Tổng số thuế phải nộp trong tháng là 2.000.000 đồng — thấp hơn đáng kể so với cách tính theo biểu thuế 7 bậc cũ.

Đối tượng nộp thuế và các nhóm thu nhập cần lưu ý

Ngoài thu nhập từ tiền lương, tiền công, Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 cũng điều chỉnh cách xác định thuế đối với cá nhân kinh doanh theo hướng sát với doanh thu thực tế hơn, đồng thời phân loại rõ giữa cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ và quy mô lớn. Một điểm đáng chú ý là ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được nâng lên 500 triệu đồng/năm — cao hơn nhiều so với quy định trước đây, giúp giảm gánh nặng thuế cho nhóm kinh doanh nhỏ lẻ.

Cách xác định nghĩa vụ thuế cũng khác nhau tùy tình trạng cư trú: cá nhân cư trú áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần như trên, trong khi cá nhân không cư trú vẫn chịu thuế suất toàn phần theo tỷ lệ cố định trên tổng thu nhập, không được trừ giảm trừ gia cảnh.

Quyết toán thuế TNCN cuối năm cần lưu ý gì

Về cơ bản, nguyên tắc quyết toán không thay đổi: người lao động có thể ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay nếu chỉ có thu nhập tại một nơi, hoặc tự quyết toán bằng tờ khai 02/QTT-TNCN nếu có nhiều nguồn thu nhập. Điều thay đổi là số liệu đầu vào — toàn bộ việc tính thuế tạm nộp hằng tháng trong năm 2026 đã áp dụng theo mức giảm trừ gia cảnh và biểu thuế mới, nên khi quyết toán, kế toán cần đối chiếu kỹ để tránh áp nhầm biểu thuế cũ cho những tháng đầu năm nếu phần mềm chưa cập nhật kịp thời.

Thách thức thực tế cho kế toán doanh nghiệp

Với kế toán tiền lương và kế toán thuế, thay đổi lần này không chỉ nằm ở việc nhớ con số mới. Phần mềm kế toán, bảng lương phải được cập nhật lại toàn bộ công thức tính thuế; các khoản thu nhập miễn thuế, khấu trừ, hồ sơ người phụ thuộc cũng cần rà soát lại để không bị sai lệch khi quyết toán. Với doanh nghiệp có nhiều lao động, chỉ một sai sót nhỏ ở khâu áp dụng mức giảm trừ hay bậc thuế cũng có thể dẫn đến chênh lệch số thuế phải nộp trên diện rộng, kéo theo rủi ro bị truy thu hoặc xử phạt khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

Trang bị nghiệp vụ thuế Thu nhập cá nhân vững chắc cho kế toán

Việc luật thuế thay đổi cấu trúc biểu thuế, cách tính, cách xác định thu nhập chịu thuế đòi hỏi kế toán không chỉ đọc luật mà phải thực hành xử lý tình huống thực tế — từ tính lương, khấu trừ thuế hằng tháng cho đến quyết toán cuối năm và làm việc trực tiếp với cơ quan thuế.

Đây cũng là nội dung trọng tâm của khóa Kế Toán Thuế Chuyên Sâu tại Trung tâm Kế toán ACA, dành cho kế toán chi tiết muốn chuyển sang kế toán thuế, kế toán tổng hợp, kế toán trưởng; kế toán thuế, kiểm toán viên muốn cập nhật chính sách thuế mới nhất; nhà quản lý tài chính cần nắm nghiệp vụ để giám sát, kiểm tra; và cả sinh viên muốn học chuyên sâu về thuế để tăng cơ hội việc làm sau khi ra trường. Trong khóa học, học viên được:

• Thực hành trực tiếp cách lập tờ khai TNCN, tính thuế, giảm trừ gia cảnh, xử lý các tình huống thực tế theo Luật 109/2025/QH15
• Hiểu cách rà soát báo cáo tài chính liên quan đến thuế, xử lý chứng từ hợp lý – hợp lệ – hợp pháp
• Nhận tư vấn xuyên suốt cho đến khi làm chủ nghiệp vụ thuế TNCN

Kết luận

Thuế thu nhập cá nhân năm 2026 thay đổi ở gần như mọi cấu phần: mức giảm trừ gia cảnh, số bậc thuế, thuế suất từng bậc và cả cách xác định thu nhập chịu thuế của cá nhân kinh doanh. Với người lao động, đây là tin vui vì số thuế phải nộp giảm đáng kể. Nhưng với kế toán doanh nghiệp, đây là lúc cần cập nhật và thực hành lại toàn bộ quy trình tính thuế, khấu trừ và quyết toán để tránh sai sót khi luật mới chính thức đi vào thực tiễn.