Cách Lập Báo Cáo Tài Chính Doanh Nghiệp 2026

Cách Lập Báo Cáo Tài Chính Doanh Nghiệp 2026

Lập báo cáo tài chính là công việc quan trọng của kế toán doanh nghiệp vào cuối kỳ kế toán năm. Với sinh viên mới ra trường hoặc người mới bắt đầu làm kế toán, khó khăn thường không chỉ nằm ở việc điền số liệu vào biểu mẫu mà còn ở cách kiểm tra sổ sách, xử lý chênh lệch và xác định số liệu nào cần đưa lên báo cáo.

Để lập báo cáo tài chính chính xác, kế toán cần thực hiện theo trình tự từ kiểm tra chứng từ, đối chiếu sổ kế toán, xử lý nghiệp vụ cuối kỳ đến lập và kiểm tra các báo cáo. Đặc biệt, năm 2026 có thay đổi về chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, vì vậy cần xác định đúng chế độ áp dụng trước khi thực hiện.

1. Báo cáo tài chính doanh nghiệp gồm những gì?Chuẩn hoá báo cáo tài chính doanh nghiệp mới thành lập - Bí quyết gọi vốn  thành công

Theo Điều 17 Thông tư 99/2025/TT-BTC, hệ thống báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp đáp ứng giả định hoạt động liên tục gồm bốn báo cáo chính:

  • Báo cáo tình hình tài chính: Phản ánh tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu tại thời điểm cuối kỳ.
  • Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Phản ánh doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh trong kỳ.
  • Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Phản ánh dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, đầu tư và tài chính.
  • Bản thuyết minh báo cáo tài chính: Giải thích các chính sách kế toán và thông tin cần thiết để hiểu các số liệu đã trình bày.

Biểu mẫu và hướng dẫn lập báo cáo được quy định tại Phụ lục IV ban hành kèm theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng mặc định sử dụng cùng một bộ biểu mẫu. Doanh nghiệp cần xác định chế độ kế toán đang áp dụng và tình trạng hoạt động của mình trước khi lập báo cáo.

2. Quy trình 5 bước lập báo cáo tài chính doanh nghiệp

Bước 1: Kiểm tra chứng từ và hoàn thiện sổ kế toán

Trước khi lập báo cáo tài chính, kế toán cần kiểm tra hóa đơn đầu vào, đầu ra, phiếu thu chi, chứng từ ngân hàng, hồ sơ tiền lương, tài sản cố định và các nghiệp vụ phát sinh trong năm.

Mục tiêu là xác định nghiệp vụ nào đã được ghi nhận đầy đủ, nghiệp vụ nào còn thiếu chứng từ hoặc chưa được hạch toán. Chẳng hạn, doanh nghiệp đã nhận hàng nhưng kế toán chưa ghi nhận nghiệp vụ mua hàng, hoặc đã thanh toán cho nhà cung cấp nhưng công nợ vẫn còn trên sổ. Những sai lệch này cần được làm rõ trước khi khóa sổ để tránh ảnh hưởng đến số liệu báo cáo cuối năm.

Bước 2: Đối chiếu số dư các tài khoản kế toán

Sau khi kiểm tra chứng từ, kế toán cần đối chiếu số liệu trên sổ với tài liệu thực tế. Với tiền gửi ngân hàng, cần so sánh số dư tài khoản kế toán với sao kê ngân hàng. Với công nợ phải thu, phải trả, cần kiểm tra số dư theo từng đối tượng và đối chiếu với hóa đơn, hợp đồng, tình trạng thanh toán. Với hàng tồn kho, cần so sánh số lượng trên sổ với kết quả kiểm kê và rà soát các giao dịch nhập, xuất chưa ghi nhận.

Đối với tài sản cố định và công cụ dụng cụ, kế toán cần kiểm tra nguyên giá, khấu hao, phân bổ và giá trị còn lại. Nếu phát hiện chênh lệch, cần tìm nguyên nhân và xử lý dựa trên chứng từ, không tự điều chỉnh số liệu chỉ để làm cho các tài khoản cân đối.

Bước 3: Thực hiện các bút toán cuối kỳ

Đây là bước ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị tài sản, chi phí và kết quả kinh doanh trên báo cáo tài chính. Kế toán cần rà soát việc trích khấu hao tài sản cố định, phân bổ chi phí trả trước, ghi nhận chi phí phải trả, xác định giá vốn hàng bán và thực hiện các bút toán kết chuyển theo chế độ kế toán áp dụng.

Ví dụ, nếu doanh nghiệp đã sử dụng dịch vụ trong tháng 12 nhưng chưa nhận hóa đơn tại thời điểm khóa sổ, kế toán cần xem xét bản chất giao dịch, hồ sơ hiện có và quy định liên quan để xác định cách ghi nhận phù hợp. Không nên mặc định bỏ qua khoản chi chỉ vì hóa đơn chưa về, cũng không nên ghi nhận thiếu căn cứ.

Bước 4: Lập báo cáo tài chính từ số liệu đã khóa sổ

Sau khi hoàn thành đối chiếu và xử lý nghiệp vụ cuối kỳ, kế toán sử dụng số liệu đã khóa sổ để lập các báo cáo theo đúng biểu mẫu.

Báo cáo tình hình tài chính phản ánh tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh phản ánh doanh thu, chi phí và kết quả trong kỳ. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ thể hiện dòng tiền, còn bản thuyết minh giải thích thêm những thông tin cần thiết.

Kế toán cần lấy số liệu từ sổ kế toán và bảng cân đối số phát sinh theo đúng nguyên tắc của từng chỉ tiêu, thay vì nhập độc lập vào từng báo cáo. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng số liệu không thống nhất giữa các báo cáo.

Bước 5: Kiểm tra tính nhất quán trước khi nộp

Lập xong biểu mẫu chưa có nghĩa là báo cáo tài chính đã chính xác. Kế toán cần kiểm tra mối liên hệ giữa các báo cáo và đối chiếu lại những khoản mục có ảnh hưởng lớn.

Chẳng hạn, số dư tiền phải có căn cứ từ sổ kế toán và chứng từ đối chiếu; công nợ, hàng tồn kho và tài sản cố định cần có hồ sơ chi tiết để giải trình. Lợi nhuận trong kỳ cũng phải được phản ánh phù hợp trên các chỉ tiêu liên quan của báo cáo tài chính.

Nếu phát hiện sai lệch, kế toán cần truy ngược về chứng từ, nghiệp vụ và bút toán đã ghi nhận để xác định nguyên nhân trước khi hoàn thiện báo cáo.

3. Những lỗi người mới cần tránh khi lập báo cáo tài chính

Một lỗi phổ biến là lập báo cáo khi sổ kế toán chưa được đối chiếu đầy đủ, khiến số dư tiền, công nợ hoặc hàng tồn kho không phản ánh đúng thực tế.

Lỗi thứ hai là nhầm lẫn giữa kế toán và thuế. Một khoản chi phí được ghi nhận trên sổ kế toán không đồng nghĩa khoản chi đó đương nhiên được chấp nhận khi xác định thu nhập chịu thuế. Kế toán cần kiểm tra điều kiện thuế tương ứng và thực hiện điều chỉnh theo quy định khi cần thiết.

Lỗi thứ ba là sử dụng sai chế độ kế toán hoặc biểu mẫu báo cáo. Theo Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC, thông tư có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần lưu ý rằng Thông tư 99/2025/TT-BTC không thay thế Thông tư 133/2016/TT-BTC. Doanh nghiệp thuộc đối tượng áp dụng có thể tiếp tục sử dụng Thông tư 133 hoặc lựa chọn áp dụng Thông tư 99 theo quy định. Nếu lựa chọn Thông tư 99, doanh nghiệp phải thực hiện nhất quán trong kỳ kế toán năm theo quy định tại khoản 3 Điều 31 Thông tư này.

Vì vậy, trước khi lập báo cáo tài chính năm 2026, kế toán cần xác định chế độ đang áp dụng để lựa chọn đúng hệ thống tài khoản, nguyên tắc hạch toán và biểu mẫu báo cáo.

4. Thời hạn lập và nộp báo cáo tài chính năm 2026

Theo Điều 25 Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp phải nộp báo cáo tài chính năm cho cơ quan có thẩm quyền chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm.

Với doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch, kế toán cần chủ động hoàn thiện chứng từ, đối chiếu số liệu và xử lý các sai lệch trước khi kết thúc năm 2026, thay vì chờ đến sát thời hạn mới bắt đầu khóa sổ.

Doanh nghiệp có kỳ kế toán khác năm dương lịch hoặc thuộc trường hợp có quy định riêng cần xác định thời hạn và nơi nhận báo cáo theo quy định áp dụng cho mình. Đồng thời, cần kiểm tra nghĩa vụ kiểm toán nếu doanh nghiệp thuộc diện phải kiểm toán báo cáo tài chính.

5. Học cách lập báo cáo tài chính doanh nghiệp từ nền tảng thực tế cùng ACA

Đối với sinh viên kế toán mới ra trường, khó khăn thường không phải là chưa từng học qua báo cáo tài chính, mà là chưa biết cách kết nối kiến thức đã học với chứng từ, sổ sách và phần mềm kế toán trong công việc thực tế.

Để tự tin lập báo cáo tài chính, người học cần hiểu bản chất từng nghiệp vụ, biết cách hạch toán, kiểm tra số liệu và nhận diện sai lệch trước khi tổng hợp lên báo cáo.

Khóa Kế toán Tổng hợp Cơ Bản tại ACA phù hợp với người mới bắt đầu muốn xây dựng nền tảng nghiệp vụ kế toán doanh nghiệp. Học viên được thực hành trên chứng từ thực tế và phần mềm kế toán, qua đó làm quen với quy trình xử lý nghiệp vụ thay vì chỉ học lý thuyết riêng lẻ.

Nếu bạn muốn xây dựng nền tảng kế toán vững chắc và hiểu rõ quy trình từ chứng từ đến báo cáo tài chính, hãy liên hệ ACA để được tư vấn chương trình học phù hợp.