Trong bối cảnh chính sách thuế và kế toán cho hộ kinh doanh đang có nhiều thay đổi, đặc biệt là lộ trình bỏ thuế khoán từ năm 2026, các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần chủ động cập nhật những quy định mới để tránh rủi ro pháp lý và tài chính.
Vừa qua, Bộ Tài chính đã công bố Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng làm kế toán – thuế cũng như các chủ hộ kinh doanh trên cả nước.
Cùng ACA tìm hiểu chi tiết Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh mới nhất, phạm vi áp dụng, cách tính thuế từ năm 2026 và những điểm đặc biệt cần lưu ý.
Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh theo cập nhật mới nhất
I. Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh là gì?
Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh là gì?
Ngày 09/12/2025, Bộ Tài chính đã công bố Bản tổng hợp ý kiến, tiếp thu và giải trình đối với Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh
Dự thảo Thông tư này hướng dẫn việc ghi sổ kế toán, lưu trữ chứng từ và quản lý sổ sách kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật thuế hiện hành.
Đối tượng áp dụng:
– Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không thuộc diện doanh thu không chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN.
– Không áp dụng cho các trường hợp được miễn hoàn toàn nghĩa vụ thuế theo quy định.
II. Quy định về sổ kế toán và lưu trữ tài liệu kế toán
Theo Điều 3 của Dự thảo Thông tư, các quy định liên quan đến sổ kế toán và lưu trữ tài liệu được làm rõ như sau:
[1] Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được lựa chọn lưu trữ các tài liệu kế toán (hóa đơn, chứng từ kế toán, sổ kế toán,…) trên phương tiện điện tử hoặc bằng bản cứng.
[2] Thời hạn lưu trữ tài liệu kế toán của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tối thiểu là 5 năm.
[3] Ngoài các sổ kế toán hướng dẫn tại Dự thảo Thông tư, các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể bổ sung thêm các sổ kế toán hoặc sửa đổi lại biểu mẫu các sổ kế toán cho phù hợp với nhu cầu của đơn vị.
[4] Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử mà được hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan thuế hỗ trợ xác định số thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường (nếu có) phải nộp và thông báo cho người nộp thuế thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng các mẫu sổ kế toán hướng dẫn tại Dự thảo Thông tư để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế.
III. Cách tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026 khi bỏ thuế khoán
Theo Bảng 2 mô hình quản lý thuế với hộ, cá nhân kinh doanh tại Đề án ban hành kèm theo Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025 hướng dẫn cách tính thuế hộ kinh doanh từ năm 2026 khi bỏ thuế khoán như sau.
| Tiêu chí | Nhóm 1
Doanh thu ≤ 200 triệu Nhóm 2 200 triệu < DT ≤ 3 tỷ Nhóm 3 Doanh thu > 3 tỷ Thuế GTGT Không phải nộp Theo phương pháp trực tiếp theo % doanh thu) Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % – Tự nguyện đăng ký áp dụng pp khấu trừ nếu đủ điều kiện Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ – Bắt buộc áp dụng khấu trừ Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ Thuế TNCN Không phải nộp Tính theo tỷ lệ % trên doanh thu theo từng ngành nghề Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu x Tỷ lệ % Tính trên thu nhập tính thuế x 17% (Thu nhập tính thuế = Doanh thu – chi phí hợp lý) Trách nhiệm kê khai doanh thu Kê khai 2 lần/năm (đầu/ giữa năm và cuối năm) để xác định nghĩa vụ thuế Kê khai theo quý (4 lần/năm) + quyết toán năm Kê khai theo tháng (nếu có doanh thu năm trên 50 tỷ) hoặc quý, quyết toán năm Hóa đơn Khuyến khích dùng hóa đơn điện tử có mã (trong giao dịch với người tiêu dùng) Bắt buộc dùng HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền nếu DT > 1 tỷ và có hoạt động kinh doanh bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng; Bắt buộc dùng hóa đơn điện tử có mã hoặc HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền Sổ kế toán Ghi chép đơn giản (được hỗ trợ phần mềm đơn giản miễn phí) Sổ kế toán đơn giản, phần mềm miễn phí Bắt buộc theo chế độ kế toán của DN siêu nhỏ hoặc DN vừa Tài khoản ngân hàng Không bắt buộc Bắt buộc mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh Bắt buộc mở tài khoản riêng phục vụ kinh doanh Chuyển đổi pp tính thuế Không áp dụng Nếu DT > 3 tỷ trong 2 năm liên tục → áp dụng như nhóm 3 từ năm sau Áp dụng như DN. Được khấu trừ thuế GTGT đầu vào từ kỳ đầu tiên Kinh doanh qua nền tảng TMĐT Nếu sàn có chức năng thanh toán: – Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu – Nếu DT cuối năm < 200tr, được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay Nếu sàn không có chức năng thanh toán: – Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý Nếu sàn có chức năng thanh toán: – Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu – Nếu DT cuối năm < 200tr, được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay Nếu sàn không có chức năng thanh toán: – Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý Nếu sàn có chức năng thanh toán: – Sàn khấu trừ, kê khai và nộp thay thuế GTGT, TNCN theo tỷ lệ % trên doanh thu – Nếu DT cuối năm < 200tr được xử lý hoàn nộp thừa thuế đã nộp thay Nếu sàn không có chức năng thanh toán: – Cá nhân phải tự kê khai, nộp thuế theo từng lần phát sinh, tháng hoặc quý Hỗ trợ từ cơ quan nhà nước – Miễn phí phần mềm kế toán – Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử – Tư vấn pháp lý – Miễn phí phần mềm kế toán – Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử – Tư vấn pháp lý – Miễn phí phần mềm kế toán – Hỗ trợ sử dụng hóa đơn điện tử – Tư vấn pháp lý – Khuyến khích chuyển đổi sang doanh nghiệp để hưởng ưu đãi theo Nghị quyết 68 & 198 Việc xác định đúng nhóm doanh thu là yếu tố then chốt để hộ kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ thuế từ năm 2026. Từ năm 2026 hộ kinh doanh được chia thành 3 nhóm để tính thuế bao gồm – Nhóm 1 đối với hộ có doanh thu nhỏ hơn hoặc bằng 200 triệu đồng; – Nhóm 2 đối với hộ có doanh thu lớn hơn 200 triệu đến nhỏ hơn hoặc bằng 3 tỷ đồng; – Nhóm 3 đối với hộ có doanh thu lớn hơn 3 tỷ đồng. Theo đó, các hộ kinh doanh cần xác định xem mình thuộc nhóm doanh thu nào để áp dụng cách tính thuế phù hợp. IV. Các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý thuếCăn cứ Luật Quản lý thuế 2019, một số hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý thuế bao gồm – Thông đồng, móc nối, bao che giữa người nộp thuế và công chức quản lý thuế, cơ quan quản lý thuế để chuyển giá, trốn thuế. – Gây phiền hà, sách nhiễu đối với người nộp thuế. – Lợi dụng để chiếm đoạt hoặc sử dụng trái phép tiền thuế. – Cố tình không kê khai hoặc kê khai thuế không đầy đủ, kịp thời, chính xác về số tiền thuế phải nộp. – Cản trở công chức quản lý thuế thi hành công vụ. – Sử dụng mã số thuế của người nộp thuế khác để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc cho người khác sử dụng mã số thuế của mình không đúng quy định của pháp luật. – Bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ không xuất hóa đơn theo quy định của pháp luật, sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn. – Làm sai lệch, sử dụng sai mục đích, truy cập trái phép, phá hủy hệ thống thông tin người nộp thuế. Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán cho hộ kinh doanh mới nhất cho thấy xu hướng quản lý ngày càng chặt chẽ, minh bạch và chuyên nghiệp hóa đối với khu vực hộ kinh doanh tại Việt Nam. Việc nắm chắc các quy định liên quan đến kế toán cho hộ kinh doanh và chuẩn bị sớm hệ thống sổ sách, phương pháp ghi chép sẽ giúp hộ kinh doanh giảm rủi ro pháp lý, tối ưu chi phí và tuân thủ đúng quy định của pháp luật thuế. Nếu bạn là người mới học kế toán – thuế, kế toán đang làm kế toán cho hộ kinh doanh hoặc chủ hộ kinh doanh muốn hiểu đúng và làm đúng các quy định về kế toán cho hộ kinh doanh, đừng quên theo dõi các kênh chính thức của ACA để thường xuyên cập nhật kiến thức kế toán – kiểm toán – thuế, đặc biệt là các nội dung chuyên sâu về kế toán cho hộ kinh doanh, được hệ thống hóa và trình bày theo hướng dễ hiểu, dễ áp dụng trong thực tế.
– Fanpage Facebook ACA: Tại đây – Kênh Tik Tok ACA: Tại đây – Website chính thức của ACA: Tại đây ACA đồng hành cùng bạn trong quá trình làm kế toán cho hộ kinh doanh một cách bài bản, đúng chuẩn và từng bước làm chủ kiến thức kế toán trong môi trường pháp lý ngày càng chặt chẽ. |
Đào Tạo ACA